Реката - разказ на Андонис Самаракис

Представяме Ви превод от гръцки език, който направиха курсисти на Аристеа

"Το ποτάμι" ("Реката") е един от любимите ми разкази от книгата "Търси се надежда" на Андонис Самаракис. Изучава се в часовете по новогръцки език и литература в Гърция.

 Книгата Ζητείται ελπίς ("Търси се надежда") е една от любимите ми в библиотеката на АРИСТЕА. Съдържа хубави разкази, които обичам да препрочитам.. четат се лесно. Докато чета се наслаждавам на лекотата, с която Самарас описва сцените и на красотата на гръцкия език... Обичам да чета подобни истории - кратки, малко тъжни, но много истински и даващи повод за размисъл.

Преди известно време курсисти на АРИСТЕА четоха и дискутираха разказа "Το ποτάμι" в часовете си, след което решиха да го преведат на български език. Това не е първото им подобно начинание. Учениците в тази група обичат да превеждат разкази - преди време направиха много добър превод на една Коледна история ("Имало едно време едно дърво").

Ние, техните преподаватели и всички от АРИСТЕА, се гордеем с тези наши ученици и приятели. Възхищаваме се на тяхната упоритост и желание за работа с гръцкия език в една по-различна насока...

Споделям превода им, защото се надявам да подейства вдъхновяващо и на други ученици.

Благодарности и поздравления за добрата работа на:

Боряна Ибришимова, Лилия Божилова, Сребрина Бобева и Иван Райчев,

както и на преподавателите им Янис Георгиу и Милена Миленова.

Можете да прочетете разказа в оригинал на гръцки език накрая на статията.

Можете и да го чуете на гръцки език тук:


    


Реката

    Заповедта беше пределно ясна: къпането в реката се забранява, включително доближаването на разстояние по-малко от двеста метра. Нямаше мърдане. Ако някой наруши заповедта го чакаше военен съд.
    Лично майорът им я прочете онзи ден. Разпореди общ сбор на целия батальон и я прочете. Заповед на Дивизията! Не беше шега работа.
    Преди около три седмици бяха заели позиция от отсамната страна. Оттатък реката беше врагът – Другите, както мнозина ги наричаха.
    Три седмици бездействие. Със сигурност нямаше да продължи дълго това положение. За момента обаче цареше спокойствие.
    И от двете страни на реката, докъдето поглед стига, беше гора. Гъста гора. Вътре в гората лагеруваха и едните и другите.
    Информацията им беше, че Другите имат два батальона отсреща. Въпреки това, не предприемаха атака, кой знае какво смятаха да правят. В същото време, постовете и от двете страни бяха в готовност, скрити тук-таме из гората.

    Три седмици! Как минаха три седмици – не помнеха в тази война, започнала преди около две години и половина, подобно затишие.
    Когато се установиха на реката беше още студено. От няколко дни времето се беше оправило. Най-сетне пролет!
   

Първият, който се измъкна към реката беше старшината. Измъкна се една сутрин и се гмурна. Малко по-късно допълзя до своите с два куршума в ребрата. Живя няколко часа.
    На следващия ден двама войника поеха натам. Никой повече не ги видя. Чуха се само изстрели и после тишина.
    Тогава излезе заповедта от Дивизията.
    И все пак реката си оставаше голямо изкушение. Чуваха я как тече и копнееха за нея. Две години и половина тънеха в мръсотия. Бяха отвикнали от куп радости. И ето, че се появи тази река. Но, заповедта на Дивизията…
    – По дяволите заповедта на Дивизията! – процеди той през зъби онази нощ.
    Въртеше се и пак се въртеше и не намираше покой. Реката се чуваше и не му даваше мира.
    Щеше да отиде на следващия ден, щеше да отиде на всяка цена. По дяволите заповедта на Дивизията!
    Другите войници спяха. Накрая и него го хвана сънят. Сънува кошмар. В началото я сънува както си беше – река. Стоеше пред него тази река и го очакваше. А той, гол на брега, не я достигаше. Сякаш го задържаше невидима ръка. После реката се превърна в жена. Една млада жена, тъмнокоса със стегнато тяло. Легнала на тревата, гола, тя го чакаше. А той, гол пред нея не я достигаше. Сякаш го задържаше невидима ръка.
    Събуди се изтощен. Още не бе съмнало…

    Когато стигна до брега, спря и я погледна. Реката! Съществувала значи тази река! Понякога се питаше дали я има наистина?! Може би беше тяхна измислица, някаква групова халюцинация.
    Намери удобен случай и тръгна към реката. Утрото беше чудно! Да имаше късмет да не го надушат! Да смогне да се гмурне в реката! Да се потопи във водите й – останалото не го интересуваше.
    Дрехите си остави на едно дърво на брега, а пушката подпря на ствола. Хвърли поглед за последно, веднъж назад - да няма някой от неговите и веднъж към отсрещния бряг – да няма някой от Другите. И се потопи.
    Голото му тяло влезе във водата, тяло, което две години и половина страдаше, тяло белязано от две рани… В този момент той се почувства друг човек. Сякаш една ръка изтри с гъба от него тези две години и половина.
    Плуваше ту по корем, ту по гръб. Оставяше се да го носи течението. Гмуркаше се дълго…
    Сега беше едно дете, войник едва на 23 години, но последните две години и половина бяха оставили дълбоки следи у него.

    На двата бряга, отляво и отдясно пърхаха птици. От време на време прелитаха над него, поздравяваха го.
    Пред него се появи клон, довлечен от течението. Реши да го достигне само с едно гмуркане. И успя. Изплува точно до клона. Почувства се прекрасно. Тогава видя глава, на около трийсет метра пред себе си.
    Спря и се опита да види по-добре.
    Онзи, който плуваше там също го беше видял и бе спрял и той. Гледаха се.
    Отново стана това, което беше преди: войник, с военен кръст и две години и половина война зад гърба, който беше оставил пушката си до дървото.
    Не можеше да разбере дали този отсреща беше от неговите или от Другите. Как да го разбере?! Една глава виждаше само. Можеше да е от техните, можеше да е от Другите.
    Няколко секунди и двамата стояха неподвижни във водата. Едно кихване наруши тишината.Той беше този, който кихна и по навик изпсува на глас. Тогава онзи започна да плува бързо към отсрещния бряг. Той също не се забави – заплува към неговия си бряг с всичка сила. Излезе първи. Изтича до дървото, където бе оставил пушката и я сграбчи. Другият тъкмо излизаше от водата и тичаше да вземе своята.
    Той вдигна пушката и се прицели. Толкова беше лесно, точно сега, да му посади един куршум в главата. Другият беше чудесна мишена, докато бягаше чисто гол, само на някакви двайсет метра пред него.
    Не, не дръпна спусъка. Другият стоеше там гол, така както беше дошъл на тоя свят – не можеше да дръпне спусъка… И двамата бяха голи. Двама голи човека. Голи – без дрехи, без имена, без националност, без камуфлажа в себе си. Голи.
    Не можеше да дръпне спусъка! Реката вече не ги разделяше, напротив – събираше ги!
    Не можеше да дръпне спусъка: Другият беше станал просто друг човек – без главната буква – ни повече, ни по-малко.
    Наведе пушката си. Наведе глава. И не видя нищо до края. Само едни птици, които излетяха уплашени, когато от отсрещния бряг изгърмя… И той първо коленичи, а после падна по очи в пръстта.




Αντώνης Σαμαράκης


"Το ποτάμι"

Η διαταγή ήτανε ξεκάθαρη: Απαγορεύεται το μπάνιο στο ποτάμι, ακόμα και να πλησιάζει κανένας σε απόσταση λιγότερο απο διακόσια μέτρα. Δε χώραγε λοιπόν καμιά παρανόηση. Οποιος την παρέβαινε τη διαταγή, θα πέρναγε στρατοδικείο. Τους τη διάβασε τις προάλλες ο ίδιος ο ταγματάρχης. Διέταξε γενική συγκέντρωση, ολο το τάγμα, και τους τη διάβασε. Διαταγή της Μεραρχίας ! Δεν ήτανε παίξε γέλασε. Ειχανε κάπου τρείς βδομάδες που ειχαν αράξει δώθε απο το ποτάμι. Κείθε απο το ποτάμι ηταν ο εχθρός, οι Αλλοι οπως τους λέγανε πολλοί.
Τρείς βδομάδες απραξία. Σίγουρα δε θα βάσταγε πολύ τούτη η κατάσταση, για την ώρα ομως επικρατούσε ησυχία. Και στις δυό οχθες του ποταμού, σε μεγάλο βάθος, ήτανε δάσος. Πυκνό δάσος. Μες το δάσος είχανε στρατοπεδεύσει και οι μέν και οι δέ. Οι πληροφορίες τους ήτανε πως οι Αλλοι είχανε δυό τάγματα εκεί. Ωστόσο, δεν επιχειρούσαν επίθεση, ποιός ξέρει τι λογαριάζανε να κάνουν. Στο μεταξύ, τα φυλάκια, και απο τις δυό μεριές, ηταν εδώ κι εκεί κρυμένα στο δάσος, ετοιμα για πάν ενδεχόμενο. Τρείς βδομάδες ! Πως είχανε περάσει τρείς βδομάδες ! Δε θυμόντουσαν σ' αυτόν τον πόλεμο που ειχε αρχίσει εδώ και δυόμισι περίπου χρόνια , άλλο τέτοιο διάλειμμα σαν και τούτο. Οταν φτάσανε στο ποτάμι, εκανε ακόμα κρύο.
Εδώ και μερικές μέρες, ο καιρός ειχε στρώσει. Ανοιξη πιά ! Ο πρώτος που γλίστρησε κατα το ποτάμι ήτανε ο λοχίας. Γλίστρησε ενα πρωινό και βούτηξε. Λίγο αργότερα σύρθηκε ως τους δικούς του, με δυό σφαίρες στο πλευρό. Δεν εζησε πολλες ωρες... Την αλλη μέρα, δυό φαντάροι τραβήξανε για κεί. Δεν τους ξαναείδε πιά κανένας. Ακούσανε μόνο πυροβολισμούς, και μετα σιωπή. Τότε βγήκε η διαταγή της Μεραρχίας. Ητανε ωστόσο μεγάλος πειρασμός το ποτάμι. Τ' ακούγανε που κυλούσε τα νερά του και το λαχταρούσανε. Αυτά τα δυόμισι χρόνια, τους ειχε φάει η βρώμα. Ειχανε ξεσυνηθίσει ενα σωρό χαρές. Και νά, τώρα, που ειχε βρεθεί στο δρόμο τους αυτό το ποτάμι. Αλλά η διαταγή της Μεραρχίας....
Στο διάολο η διαταγή της Μεραρχίας ! είπε μεσ' απο τα δόντια του εκείνη τη νύχτα. Γύριζε και ξαναγύριζε και ησυχία δεν είχε, Το ποτάμι ακουγότανε πέρα και δεν τον άφηνε να ησυχάσει. Θα πήγαινε την άλλη μέρα, θα πήγαινε οπωσδήποτε. Στο διάολο η διαταγή της Μεραρχίας ! Οι άλλοι φαντάροι κοιμόντουσαν. Τέλος τον πήρε κι αυτόν ο ύπνος. Ειδε ενα όνειρο, εναν εφιάλτη. Στην αρχή, το είδε όπως ητανε: ποτάμι. Ητανε μπροστά του αυτό το ποτάμι και τον περίμενε. Και αυτός γυμνός στην όχθη, δεν επεφτε μέσα. Σαν να τον βάσταγε ενα αόρατο χέρι. Υστερα το ποτάμι μεταμορφώθηκε σε γυναίκα. Μιά νέα γυναίκα, μελαχροινή, με σφιχτοδεμένο κορμί. Γυμνή, ξαπλωμάνη στο γρασίδι, τον περίμενε. Και αυτός , γυμνός μπροστά της, δεν επεφτε πάνω της. Σαν να τον βάσταγε ενα αόρατο χέρι. Ξύπνησε βαλαντωμένος, δεν ειχε ακόμα φέξει...
Φθάνοντας στην οχθη, στάθηκε και το κοίταξε. Το ποτάμι ! Ωστε υπήρχε λοιπόν αυτό το ποτάμι ; Ωρες ωρες, συλλογιζότανε μήπως δεν υπήρχε στ' αλήθεια. Μήπως ητανε μια φαντασία τους, μια ομαδική ψευθαίσθηση. Ειχε βρεί μια ευκαιρία και τράβηξε κατά το ποτάμι. Το πρωινό ητανε θαύμα ! Αν ητανε τυχερός και δεν τον παίρνανε μυρουδιά... Να πρόφταινε να βουτήξει στο ποτάμι, να μπεί στα νερά του, τα παρακάτω δεν τον νοιάζανε. Σ' ενα δέντρο , στην όχθη, αφησε τα ρούχα του, και ορθιο πάνω στον κορμό, το τουφέκι του. Εριξε δυό τελευταίες ματιές, μια πίσω του, μην ήτανε κανένας απο τους δικούς του, και μιά στην αντίπερα οχθη, μην ήτανε κανένας απο τους Αλλους. Και μπήκε στο νερό....
Απο τη στιγμή που το σώμα του, ολόγυμνο, μπήκε στο νερό, τούτο το σώμα που δυόμισι χρόνια βασανιζότανε, που δυό τραύματα το είχανε ως τώρα σημαδεύσει, απο τη στιγμή αυτή ενοιωσε αλλος ανθρωπος. Σαν να πέρασε ενα χέρι μ' ενα σφουγγάρι μέσα του και να τά ' σβησε αυτά τα δυόμισι χρόνια. Κολυμπούσε πότε μπρούμυτα, πότε ανάσκελα. Αφηνότανε να τον πηγαίνει το ρεύμα. Εκανε και μακροβούτια... Ηταν ενα παιδί τώρα αυτός ο φαντάρος, που δεν ήτανε παρά εικοσιτριών χρονών κι ομως τα δυόμισι τελευταία χρόνια ειχαν αφήσει βαθειά ιχνη μέσα του. Δεξιά κι αριστερά, και στις δυό οχθες, φρτερουγίζανε πουλιά, τον χαιρετούσανε περνώντας πότε πότε απο πάνω του. Μπροστά του, πήγαινε τώρα ενα κλαδί που το εσερνε το ρεύμα. Βάλθηκε να το θτάσει μ' ενα μονάχα μακροβούτι. Και τα κατάφερε, Βγήκε απο το νερό ακριβώς δίπλα στο κλαδί. Ενοιωσε μια χαρά !
Αλλά την ίδια στιγμή ειδε ενα κεφάλι μπροστά του, κάπου τριάντα μέτρα μακρυά. Σταμάτησε και προσπάθησε να δεί καλύτερα. Και εκείνος που κολυμπούσε εκεί τον ειχε δεί, ειχε σταματήσει κι αυτός. Κοιτάζονταν. Ξανάγινε αμέσως αυτός που ητανε και πρωτύτερα: ενας φαντάρος που ειχε κιόλας δυόμισι χρόνια πόλεμο, που ειχε εναν πολεμικό σταυρό, που ειχε αφήσει το τουφέκι του στο δέντρο. Δεν μπορούσε να καταλάβει αν αυτός αντίκρυ του ήτανε απο τους δικούς του η απο τους Αλλους. Πως να το καταλάβει ; Ενα κεφάλι εβλεπε μονάχα. Μπορούσε νάναι ενας απο τους δικούς του. Μπορούσε νάναι ενας απο τους Αλλους. Για μερικά λεπτά, και οι δυό τους στέκονταν ακίνητοι στα νερά. Τη σιωπή διέκοψε ενα φτάρνισμα. Ηταν αυτός που φταρνίστηκε, και κατά τη συνήθειά του βλαστήμησε δυνατά. Τότε εκείνος αντίκρυ του άρχισε να κολυμπάει γρήγορα προς την αντίπερα οχθη. Κι αυτός ομως δεν εχασε καιρό.
Κολύμπησε προς την όχθη του μ' ολη του τη δύναμη. Βγήκε πρώτος. Ετρεξε στο δέντρο που ειχε αφήσει το τουφέκι του, το αρπαξε. Ο Αλλος ο,τι εβγαινε απο το νερό. Ετρεξε τώρα κι εκείνος να πάρει το τουφέκι του. Σήκωσε το τουφέκι του αυτός, σημάδεψε. Του ητανε πάρα πολύ εύκολο να του φυτέψει μια σφαίρα στο κεφάλι. Ο Αλλος ητανε σπουδαίος στόχος ετσι καθώς ετρεχε ολόγυμνος, κάπου είκοσι μονάχα μέτρα μακρυά. Οχι, δεν τράβηξε τη σκανδάλη. Ο Αλλος ηταν εκεί, γυμνός οπως ειχε ερθει στον κόσμο. Κι αυτός ηταν εδώ, γυμνός οπως ειχε ερθει στον κόσμο... Δεν μπορούσε να τραβήξει. Ητανε και οι δυό γυμνοί. Δυό ανθρωποι γυμνοί. Γυμνοί απο ρούχα. Γυμνοί απο ονόματα. Γυμνοί απο εθνικότητα. Γυμνοί απο τον χακί εαυτό τους.. Δεν μπορούσε να τραβήξει. Το ποτάμι δεν τους χώριζε τώρα, αντίθετα τους ενωνε. Δεν μπορούσε να τραβήξει. Ο Αλλος ειχε γίνει ενας αλλος ανθρωπος τώρα, χωρίς αλφα κεφαλαίο, τίποτα λιγότερο, τίποτα περισσότερο.
Χαμήλωσε το τουφέκι του. Χαμήλωσε το κεφάλι του. Και δεν ειδε τίποτα ως το τέλος, πρόφτασε να δεί μονάχα κάτι πουλιά που φτερουγίσανε τρομαγμένα σαν επεσε απο την αντικρινή οχθη η τουφεκιά,... κι αυτός, γονάτισε πρώτα,.... υστερα επεσε.... με το πρόσωπο στο χώμα.....